Оқу бітіргеннен кейін екі ай өткен соң Дана Атыраудағы «Мансап» орталығына жүгінеді. Мұнда оған жастар практикасы аясында жұмыс істеу ұсынылады. Нәтижесінде, ол «Атырау – Ақпарат» ЖШС-на тәжірибеден өтіп, ай сайын 80-88 мың теңге көлемінде жалақы алады. Бес айдан кейін сол мекемеге тұрақты жұмысқа қабылданады.
«Жұмыс таба алмай жүрген жастарға «Мансап» орталығына баруға кеңес берер едім. Бұл – тәжірибе жинауға әрі өзіңді көрсетуге жақсы мүмкіндік», – дейді жас маман. Алайда Дананың жолы бола қойғанымен, бұл – барша түлектерге ортақ жағдай емес.
Колледждер кадр даярлайды, ал жұмыс қайда?
Атырау облысына жұмыс сапарымен келген Мәжіліс депутаты Ажар Сағындықованың колледж директорларымен кездесуі колледж мамандары мен еңбек нарығындағы проблеманы көрсетті. Облыста бүгінде 24 колледж жұмыс істейді, онда 16 мыңға жуық студент білім алуда. Мемлекеттік гранттар бөлініп, оқу бағдарламалары жаңартылып жатқанымен, түлектердің басым бөлігі өз мамандығы бойынша жұмыс таба алмай жүр.
Депутаттың айтуынша, басты проблема – кадр даярлау жүйесінің еңбек нарығынан алшақтауы. «Елде электрик, дәнекерлеуші, слесарь, сантехник, токарь, құрылысшы сияқты жұмысшы мамандықтарға сұраныс жоғары. Алайда колледждерде бұл бағыттарға жеткілікті деңгейде кадр дайындалмайды. Керісінше, кей мамандықтар бойынша артық кадр қалыптасқан. Бұл ретте жергілікті атқарушы органдардың рөлі шешуші болуға тиіс. Алайда гранттар өңірге нақты қажет мамандықтарға емес, көбіне формальды түрде бөлінеді. Колледждер мен ірі кәсіпорындар арасындағы байланыс әлсіз. Соның салдарынан жұмыс берушіге қажет маман даярланбайды, ал жас түлек жұмыссыз қалады», – дейді депутат Ажар Сағындықова.
Кездесуде колледж оқытушыларының төмен жалақысы да көтерілді. Бұл – кадрлардың тұрақтамауына, тәжірибелі мамандардың басқа салаға кетуіне, соның салдарынан білім сапасының төмендеуіне әкеліп отыр. Ажар Сағындықова бұл мәселені салалық министрлік деңгейінде көтеруге уәде берді.
коллаж: Елдар ҚАБА
Колледж директорлары орта арнаулы және жоғары білім арасындағы теңсіздікке де назар аударды. ҰБТ-ны бірнеше рет тапсыру мүмкіндігі жастарды университетке ұмтылуға итермелейді. Нәтижесінде, колледждер талапкерлерден айырылып, ал еңбек нарығында жұмысшы мамандар тапшылығы күшейіп келеді. Материалдық-техникалық базаның әлсіздігі де өзекті мәселе. Қымбат құрал-жабдықтар бірнеше жылда ескіріп қалады. Дуалды оқыту жүйесін дамыту қажет болғанымен, жұмыс берушілерді бұл процеске тартудың нақты тетігі әлі де жолға қойылмаған.
«Жұмыс таппаған соң кәсіп аштым»
Мамандығы бойынша жұмыс таба алмаған жастардың бірі – атыраулық Нұрсұлтан Әлиев (аты-жөні өзгертілген). Ол колледжде логистика мамандығын бітіргенімен, бірнеше ай бойы жұмыс таба алмаған.
– Жұмыс берушілер тәжірибе сұрайды, ал бізге оны ешкім бермейді. Ақыры тәуекелге барып, шағын жүк тасымалдау қызметін аштым. Қазір өзіме де, өзгеге де жұмыс беріп отырмын, – дейді ол.
Атырау политехникалық жоғары колледжінің 4-курс студенті Райхан Жұмабайқызы «токарь – ерлерге ғана тән мамандық» деген түсінікті жоққа шығарып отыр. Ол колледжде оқи жүріп-ақ AtyrauOil Service компаниясында өндірістік тәжірибеден өтіп, бүгінде ЧПУ станоктарының операторы ретінде нақты өндірісте еңбек етіп жүр.
«Ісің жаныңа жақын болса, оқу да, жұмыс та қиын емес. Колледжде алған білімімнің арқасында қазір өз мамандығым бойынша жұмыс істеп жүрмін», – дейді Райхан. Жас маманның айтуынша, дуалды оқыту жүйесі студентке ерте бейімделіп, тәжірибе жинауға мүмкіндік береді.
Жыл басынан бері Атырау облысында 24 мыңнан астам жас «Мансап» орталығына жүгінген. Оның ішінде:
• 7 121 жас жұмыспен қамтылған;
• 4 мыңға жуық жас тұрақты жұмыс тапқан;
• 3 154 жас субсидияланатын жұмыс орындарына жіберілген;
• 114 жасқа 400 АЕК көлемінде қайтарымсыз грант берілген.
Бұл қолдаудың бар екенін көрсетеді. Алайда бұл шаралар жүйелі шешімге айналмай отыр.
Қорыта айтқанда, Атырауда өткен кездесу бір шындықты анық көрсетті: техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінде проблема көп, ал нақты шешім аз. Егер кадр даярлау еңбек нарығымен нақты үйлеспесе, колледждер қанша маман даярласа да, жұмыссыздық мәселесі шешілмейді.
Ендігі сұрақ – бұл түйткілдер кезекті жиынның хаттамасында қалып қоя ма, әлде нақты шешім қабылданып, жүйе түбегейлі өзгере ме?
Баян ЖАНҰЗАҚОВА,
Атырау
