Қазір әлеуметтік желіде жарнамасы қаптаған бұл ота түрі кейінгі 10 жылда қарқынды дамыды. Дегенмен кез келген адам лазерлік түзету жасата ала ма? Жекеменшік клиникаларға қаралғанда, нені ескеру керек?
Біз Астанада орналасқан Oftum клиникасының офтальмолог-хирургі Алуа Талғатқызынан лазерлік коррекцияға қатысты бірқатар маңызды кеңес алдық. Аңғарғанымыз, Астананы лазерлік коррекция жасаудың отаны десек қателеспейміз, себебі бас қалада көз ауруларын емдейтін медициналық орталық өте көп, емделу бағасы да, қызмет көрсетуі де әртүрлі деңгейде.
– Адам табиғатына тән қобалжу, қорқу сезімі, әрине, болады, десек те, лазерлік коррекцияны күрделі ота деп айтудың өзі қате. Коррекция көздің қасаң қабығына жасалады, онда ешқандай ауырсыну сезімі болмайды. Пациенттер ертеңінде-ақ «Қап, неге ерте жасатпадым? Қорқатын ештеңесі жоқ екен» деп айтып жатады. Көзге диагностика жасағанда, көз түбіндегі торлы қабатын қараймыз, қандай да бір ақау, дегенерация байқалса, мұны да тігіп емдейміз, қалпына келтіреміз. Операцияда пациентке бәрін айтамыз, бірінші не істедім, көзіңізге тамшы тамыздым, көзді қозғалтпаңыз, қазір көзді ашамыз, лазер келіп орнатылады деп түсіндіріп отырамыз. Жұмыс 10-15 минутта бітеді, лазерлік түзету небәрі 24 секундта жасалады. Лазерлік коррекцияны ұсынардан бұрын тексеріп-қарайтын ерекшеліктер бар, – дейді А.Талғатқызы.
Анықтамай асықпаңыз
Лазерлік түзетуді кез келген адамға жасауға болмайды. Дәрігерлер алдымен пациентті диагностикадан өткізіп, көз алмасының сыртқы қабатындағы қасаң қабықтың қалыңдығын тексереді. Көздің қасаң қабығының қалыпты жағдайдағы қалыңдығы 520-560 микрометр болу керек. Мұнымен қатар дәрігер көздің алыстан көргіштігін, көз қысымын, көзілдірікпен қалай көретінін де анықтап, көз қарашығын ұлғайтып, көздің түбін, ішін тексеріп, өзге де ақау-аурулардың бар-жоғын мұқият қарайды. Егер бәрі ойдағыдай болса, ота жасатуға мүмкіндігіңіз бар. Тағы бір айтарлығы, жас ерекшелігі де денсаулығыңыз үшін едәуір рөл ойнайды. Отаға ең қолайлы кезең – 18-45 жас аралығы.
Адам 25 жасқа дейін толық өсіп жетіледі, оған дейін көз алмасы да, көздегі минус та өсе береді. Сондықтан көзге бірден ота жасауға асықпаған жөн. Жыл сайын дәрігердің бақылауында болып, миопияның толық қалыптасқанына көз жеткізген абзал. Кейбір жекеменшік клиникалар клиенттен айырылып қалмай, табыс табу үшін кәмелетке толған әр адамға ота жасауды ұсына береді. 40 жастан кейін де отаға жүгірмегеніңіз абзал.
– 40 жастан кейін кез келген адамға жасамаймыз, бұз кезде жас ерекшелігіне байланысты жақыннан оқуға көзілдірік тағу керек. Егер көз 100 пайыз көретін болса, 40 жастан кейін оқу-жазуға арналған көзілдірік тағуға тиіс. 40 жаста – 1 шамасы болса, оған коррекция жасаудың қажеті жоқ, себебі минус диоптрий көзілдірікті жақыннан көруге арналған көзілдірікке ауыстыруға тура келеді. Егер де миопия жоғары дәрежеде болса, жақыннан да, алыстан да көзілдірік қажет болады. Ондайда минусты емдеп, бір көзілдірікпен қалған ыңғайлы, – дейді А.Талғатқызы.
Дәрігер сөзінше, егде жастағы әрбір ем алушы өз жағдайына байланысты таңдау жасап, өзі шешеді. Көзілдірік, не линза тағуына болады немесе лазерлік коррекцияны да байқап көре алады, бірақ жақыннан көзілдірік тағуы міндетті. Astana Vision клиникасының офтальмолог дәрігері Бақытқұсы Орынтайқызы да әр пациенттің лазерлік түзетуге қатысты бірқатар жайтты ескеру қажетін жеткізді.
– Әркімнің нәтижесі әртүрлі болғандықтан, рецепт жеке деректеріне қарай негізделеді. PRK, Lasik, Femto-Lasik және SmartSite сияқты әртүрлі әдіс бар. Кейде ауруда прогрессия байқалса, бақылау қажет. 40 жастан асқан кезде жасқа байланысты пресбиопия (қарттық алыстан көргіштік) процесі басталады, жақыннан көру нашарлайды, бұл жағдайда көзілдірік тағу керек. Операцияны жоспарлаған кезде клиниканың техникалық жабдықталуына, білікті кадрлармен қамтамасыз етілгеніне көз жеткізіп, зерттеп алыңыз. Ең бастысы, отаға өзіңіз дайын болсаңыз болғаны. Қарсы көрсеткіштеріңіз бар болса, суық тиіп ауырып қалсаңыз, ота жасауға асықпау керек. В және С вирустық гепатиттеріне қан талдауын жасау маңызды, – дейді дәрігер.
Отадан соң жұмысқа бара бересіз
Егер де бәрі талаптарға сәйкес ойдағыдай болса, ота түрін өзіңіз таңдай аласыз. А.Талғатқызының айтуынша, қазір лазерлік коррекцияның PRK, FemtoLasik және RelexSmile сынды негізгі 3 түрі кең тараған. Ең алғашқы тәсілдің бірі, PRK тәсілі – көздің беткі жағына жасалады, шамамен кейінгі 40 жылдан бері жасалып келе жатқан процедура. Бұл әдісте көздің жазылу уақыты сәл ұзаққа созылады, көздің беткі қабатын лазермен алып, орнына 4 күн линза қояды. Алғашқы екі күнде көз ауырады, жасаурайды, жарыққа қарау қиынға соғады, кейін біртіндеп қалпына келе бастайды.
Келесі FemtoLasik тәсілінде көзге шеңберлеп тілік жасалады, лазермен көзді түзетіп, қасаң қабық қақпағын қайта жабады, бұл кезде линзаны 1 күнге ғана қояды. Тілген жер сәл ашып ауруы мүмкін, дегенмен алғашқы тәсілдей ауыр болмайды. Тез қалпына келеді, ертесінде өзіңізді жақсы сезініп, айналаны анық көре бастайсыз. Бұл жердегі қауіп – көздің қасаң қабығына толық тілік жасау. Дәрігер кеңесінше, отадан кейін бір ай күтіну керек. Көзді қатты уқалауға болмайды, бокспен, күрделі спорт түрімен шұғылдануға асықпау керек.
Ең соңғы заманауи тәсіл – RelexSmile. Ерекшелігі, көздің ең бірінші қабаты зақымдалмайды, шамамен 2 микрометрдей ғана шамада кішкентай тілік жасау арқылы бұзылысты ретке келтіреді. Мұның жазылуы тіпті жеңіл, ертеңінде жұмысқа шыға берсе де болады. Бір айтарлығы, лазерлік коррекцияны қандай тәсілмен жасатсаңыз, кейіннен дәл сол тәсілмен қайта жасатуға болады, алайда мұндай жағдай сирек кездеседі. Осыдан 20 жыл бұрын лазерлік коррекция жасатқан әйелдерге босанар кезде қауіп бар деген болжамдар айтылатын, ота жүктіліктен кейін ғана жоспарланған. Ал қазір отаның әйелге де, балаға да зияны жоғы анықталды, қорқуға еш негіз жоқ. Барлық жағдайдың ішінде 3-4% адамның көруі қайта нашарлауы мүмкін екен.
Тәсіліне қарай бағасы
Лазерлік коррекцияның бағасы Астанада 200 мың мен 1 миллион теңгенің айналасында, дегенмен оның бағасы жасау тәсіліне байланысты әртүрлі, медициналық орталықтардың техникалық жабдықталуы мен сапасын да ескеру қажет. Клиникалардың сайтқа жариялаған ақпарымен шектелмей, орталықтарға барып, жағдайды зерттеп, біз де тексеріліп қайттық. Таңғалдырғаны, клиникаға 10 күн бұрын жазылып, белгіленген уақытқа барсақ та, адам кезегі бір арылмай тұр. Офтальмолог Алуа Талғатқызының сөзінше, мемлекеттік ауруханаларда лазерлік коррекция жасалмайды, бірақ басқа күрделі оталарды тегін жасатуға мүмкіндік бар. Сонымен қатар ақылы түрде лазерлік коррекция жасатуға зейнетақы қорынан қаражат алуға болады.
Дизайнер Шолпан Ғарифуллақызының лазерлік коррекция жасатқанына 4 апта болыпты. Оның бастауыш сыныпта оқып жүрген кезінен бері көру қабілеті төмендеген. Алғашында көзілдірік тағып, жоғары сыныпқа көшкенде, линзаның көмегіне жүгінген. Оның айтуынша, линзаның да жайсыздығы бар, көзді құрғатып жібереді, жол жүргенде де ыңғайсыз. Ол арада талай жыл өткенде көзге ота жасатамын деп шешім қабылдайды.
– Алдымен толық диагностика жасаттым. Дәрігер маған екі тәсілмен ота жасауға болатынын түсіндірді. Бірінші әдіс – FemtoLasik, екіншісі – RelexSmile. Таңдауым FemtoLasik-қа түсті. Бағасы арзанырақ, көру қабілеті нашарлап жатса, тағы жасатуға болады. Дәрігер отаға кірерде қолыма жұмсақ ойыншық ұстатып, бәрі тез әрі оңай болатынын айтты. Қорқынышты көрінгенмен, шындығында, еш ауырмайды, бәрі тез бітті. Алғашқы күні көзімде құм бар секілді сезім болды, екінші күні бұл сезім азайды, таңертең бәрін керемет көріп тұрдым. Сол күні клиникаға тексерілуге бардым, дәрігер 120% көріп тұрғанымды айтты. Үшінші күннен бастап көзімнің ауырғаны басылды. Ота жасатқаныма өкінбеймін. Қазір ота жасағаныма 4 апта болды. Әлемді өз көзіммен көргенге не жетсін? – дейді Ш.Ғарифуллақызы.
Отандық медицинаға сенуге болады
Кейінгі кездері лазерлік коррекцияны шетелде, әсіресе көршілес Ресейде жасататын жандардың қатары артқан. Бұған себеп – ота бағасының елімізге қарағанда арзандығы. Негізінен, отаның қымбаттығы құрылғының, лазерлік жабдықтың сапасына, дәрігерлердің біліктілігіне де қатысты. Құдайберген Бақнұр (өзгертілді) осыдан 4 жыл бұрын Ресейге барып ота жасатқан. Ол толық отаның бағасы теңгеге шаққанда, небәрі 150 мың дейді.
– Ақтөбеге Алматы мен Астанаға қарағанда, Ресейдің Орынбор қаласы жақын. 3-сыныпта оқып жүрген кезімнен бастап Ресейге барып, көзімді тексертіп келемін. Орынбордың көз тексеретін үлкен ауруханасына жатып, сонда қаралатынмын. Сонда жеке дәрігерім болды. Сол себепті де лазерлік коррекцияны да сонда жасаттым. «Қазақстанда нашар жасайды, Ресейде сапалы» деген көзқарас әлі де бар. Бала күннен сондай пікір естіген соң осылай шештім. Көзіме корекция жасатқалы 4 жыл болды. Әлі 100% көре аламын. Әр жыл сайын тексерілемін, сапалы жасады деп айта аламын, – дейді Бақнұр.
Бақнұр айтқандай, шынында, Ресейде лазерлік коррекция жасату қазір де өте арзан. Ресейде ота жасау теңгемен есептегенде, 100 мыңнан басталып, 500 мыңға барады. Офтальмолог А.Талғатқызы елімізде де медицина дамып жатыр, отандық дәрігерлерге сенім артуға болады дейді.
– Тек қана көз емес, кез келген операцияны шетелге барып жасату бұрыннан бар, бірақ бұған да еліміз мониторинг жасау керек. Елімізде де отандық медицина дамып келеді, бірнеше клиникаға барып, зерттеп-таңдауға болады. Әрине, түрлі жағдай, асқыну, қабынулар болуы мүмкін, организмнің қабылдауы әртүрлі, адам ауырып қалуы мүмкін, бәрі 100% мінсіз бола бермейді, дегенмен отандық дәрігерлерге де сенім арту керек. Шетелге сенім артса, ол да өз еркі, – дейді дәрігер.
Дәрігердің айтуынша, дүниеге келген сәбидің көру қабілеті +3, 3,5 тіпті +5-ке дейін болады екен, мектеп жасына дейін көз алмасы өсіп, көрсеткіш төменге түседі. Егер осы кезде баланың күтіміне көңіл бөлмесе, көру қабілеті минусқа түсіп, миопияға айналады. Ересектер жұмыс арасында үзіліс жасап, күтінсе, көп мәселе туындамайды. Ал миопия әдетте мектеп және университет кезінде өседі екен.
Денсаулығыңыз үшін қалай шешсеңіз де, өз таңдауыңыз, өз қалауыңыз. Дей тұрғанмен, кез келген клиникаға барарда, зерттеп-зерделеп, жеті рет өлшеп, бір рет кесіп әрекет еткеніңіз дұрыс.
Айсұлу СЪЕЗХАН