Бірақ жүйкені сақтау — тек жеке жайлылық емес, сонымен қатар өнімділік пен денсаулықтың кепілі. Төменде осы мәселені ғылыми және практикалық тұрғыда қарастырып көрейік.
1. Стрестің табиғатын түсіну
Психологияда стресс ағзаның сыртқы қысымға табиғи реакциясы ретінде қарастырылады. Ол қысқа мерзімде пайдалы болуы мүмкін (мысалы, маңызды тапсырманы тез орындауға көмектеседі), бірақ ұзаққа созылса, зиян келтіреді.
Зерттеулер көрсеткендей, созылмалы стресс зейіннің төмендеуіне, ұйқының бұзылуына және эмоционалдық күйзелістерге әкеледі. Сондықтан ең алдымен “мен неге күйзеліп жүрмін?” деген сұраққа жауап беру маңызды.
2. Уақытты дұрыс басқару
Жұмыстағы жүйкеге түсетін жүктеменің негізгі себептерінің бірі – уақытты тиімсіз пайдалану. Сол үшін:
– Күнді жоспарлаңыз
– Маңызды тапсырмаларды бірінші орындаңыз
– Үзіліс жасауды ұмытпаңыз
Ғалымдар “Pomodoro” әдісі (25 минут жұмыс, 5 минут демалыс) концентрацияны арттырып, күйзелісті азайтатынын дәлелдеген.
3. Шекара қоя білу
Көп адам “жоқ” деп айта алмағандықтан, артық жұмыс алып, күйзеліске ұшырайды.
– Артық тапсырмалардан сыпайы түрде бас тартыңыз
– Жұмыс пен жеке өмірдің арасын бөліңіз
– Демалыс уақытында жұмысты ойламауға тырысыңыз
Бұл эмоционалдық күйді тұрақты ұстауға көмектеседі.
4. Эмоцияны басқару дағдылары
Жүйкені сақтау эмоцияны бақылаумен тығыз байланысты.
– Терең тыныс алу жаттығулары
– Қысқа серуен
– Ойды басқа нәрсеге бұру
Нейробиология бойынша, тыныс алуды баяулату жүйке жүйесін тыныштандырып, жүрек соғуын реттейді.
5. Қарым-қатынас мәдениеті
Көп жағдайда стресс адамдар арасындағы түсініспеушіліктен туындайды.
– Ашық әрі нақты сөйлесу
– Қақтығыстарды ушықтырмау
– Әріптестердің пікірін құрметтеу
Жақсы коммуникация жұмыс ортасын жайлы етеді.
6. Дене белсенділігі мен демалыс
Физикалық белсенділік – стресс деңгейін төмендетудің ең тиімді жолдарының бірі.
– Күніне кемінде 20-30 минут қозғалу
– Ұйқы режимін сақтау
– Демалыс күндерін толық пайдалану
Ғылыми деректерге сәйкес, спорт эндорфин гормонын бөліп, көңіл-күйді жақсартады.
Жұмыста жүйкені сақтау – бір күндік әрекет емес, тұрақты әдеттердің нәтижесі. Уақытты басқару, эмоцияны бақылау, дұрыс қарым-қатынас және демалыс – осының бәрі бірге адамның психологиялық тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Ең бастысы – өз жағдайыңызды бақылап, шаршауды дер кезінде байқап, алдын алу. Себебі мықты жүйке — табысты жұмыстың негізі.
